home

ΨΗΦΙΑΚΗ ΚΡΗΤΗ - ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΟΘΩΜΑΝΩΝ -ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ MNHMEIA

ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΟΘΩΜΑΝΩΝ - ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ MNHMEIA

ΟΝΟΜΑΣΙΑ:

Τζαμί του Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά στο Ρέθυμνο

ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ:

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ: Ωδείο Ρεθύμνου (Τζαμί Νερατζέ)

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ: Οδός Βερνάρδου.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Σωζόμενο

ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΚΤΙΡΙΟΥ:

                ΒΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

               ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

17ος ΑΙ.

18ος ΑΙ.

19ος ΑΙ.


Φωτογραφίες
Τζαμί του Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά στο Ρέθυμνο












ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Το τζαμί ιδρύθηκε από τον Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά, τον κατακτητή του Ρεθύμνου το 1646, με τη μετατροπή του ναού της Σάντα Μαρία (Santa Maria), που αποτελούσε το καθολικό της μονής του τάγματος των Αυγουστινιανών μοναχών.
Ο Ντελί Χουσεΐν Πασά, με καταγωγή από το Γενί Σεχίρ της Ανατολίας, διατέλεσε αρχιναύαρχος το 1632 και στη συνέχεια βεζίρης του θόλου, διοικητής της Αιγύπτου μεταξύ 1636/37 και 1638/39, ξανά αρχιναύαρχος το 1640, διοικητής της Βοσνίας μεταξύ 1641 και 1643 και της Βαγδάτης το 1644. Το 1646 διορίστηκε αρχιστράτηγος του οθωμανικού στρατού στην Κρήτη, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1658. Στη συνέχεια διετέλεσε για τρίτη φορά αρχιναύαρχος και διοικητής της Ρούμελης. Δολοφονήθηκε το 1659/60. Ο τάφος του βρίσκεται στο Γεντίκουλε στην Κωνσταντινούπολη (Süreyya, Sicill-i Osmanî, 720).
Για τη συντήρηση του τζαμιού, όπως και άλλων εγκαταστάσεων στην Κρήτη, ο Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά είχε ιδρύσει ευαγές ίδρυμα (vakıf), το οποίο περιλάμβανε τις προσόδους 11 χωριών στις επαρχίες Χανίων, Κισσάμου, Αγίου Βασιλείου και Ρεθύμνου. Οι συνολικές πρόσοδοι ανέρχονταν το 1650 σε 211.080 άσπρα (Gülsoy, Girit'in Fethi, 256-257). Σύμφωνα με τον Παπαδάκι (Τουρκικά Προσκυνήματα, 212), το ιδρυτικό έγγραφο του βακουφιού χρονολογείται το έτος Εγίρας 1068 (1657/58). Το βακούφι, ωστόσο, όπως γνωρίζουμε με βεβαιότητα, είχε ιδρυθεί πριν από το 1650.
Σύμφωνα με καταχώριση του έτους 1658 στα κατάστιχο του καδή του Ρεθύμνου, στα βακούφια του τζαμιού περιλαμβανόταν το χωριό Χρωμοναστήρι (Σταυρινίδης, Μεταφράσεις, Α', 67-69).
Ο Εβλιά Τσελεμπί αναφέρει το 1669 ότι το τζαμί βρισκόταν μέσα στην αγορά του Ρεθύμνου.
To τζαμί αποτελούσε κέντρο ενός συγκροτήματος που περιλάμβανε επίσης ένα ιμαρέτι (πρώην ναός Αγίου Φραγκίσκου), ένα σχολείο και μία βιβλιοθήκη (πρώην παρεκκλήσι Corpus Christi).
Το κτίριο έχει ορθογωνική κάτοψη και στεγάζεται με τρεις μικρούς τρούλους, που αντικατέστησαν τη δίρριχτη κεραμοσκέπαστη στέγη της εκκλησίας.
Διαθέτει μιναρέ ύψους 33,07 μέτρων με διπλό εξώστη και στέψη με μορφή πολυεδρικής πυραμίδας. Προφανώς αντικατέστησε παλαιότερο μιναρέ, ο οποίος θεωρείται ότι γκρεμίστηκε από σεισμό και κατέρρευσε το 1886 ή το 1887 (Παπαδάκης, Χασαπιά, 156). Σύμφωνα με το χάραγμα, που είναι ορατό από την οδό Βερνάρδου, ο μιναρές ανοικοδομήθηκε το έτος Εγίρας 1308 (1890/91). Η μουσουλμανική Δημογεροντία του Ρεθύμνου ανέθεσε την κατασκευή στον πρακτικό μηχανικό Γεώργιο Δασκαλάκη από το Ρουσοσπίτι το έτος 1887. Ο Δασκαλάκης περιηγήθηκε σε άλλες περιοχές της αυτοκρατορίας επί ένα τρίμηνο για να υποβάλει στο τέλος τρεις προτάσεις, από τις οποίες εγκρίθηκε προφανώς αυτή που ανταποκρίνεται στο σημερινό κτίσμα Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν πωρόλιθοι ορθογώνιου σχήματος από την Αλφά (Μαλαγάρη-Στρατιδάκης, Ρέθυμνο, 28-29, Τρούλης, Ρέθυμνο, 63-64). Σύμφωνα με τον Παπαδάκι (Τουρκικά προσκυνήματα, 212-213), για την κατασκευή του μιναρέ εργάστηκε και ο τεχνίτης Ιμπραΐμ Αλησακαδάκις, μαζί με άλλους Ρεθύμνιους κτίστες και πελεκάνους. Ο ίδιος καταγράφει ότι θυμάται δύο μουεζίνηδες στους δύο εξώστες του να καλούν τους πιστούς σε προσευχή. Ο μιναρές διέθετε μπρούτζινη ημισέληνο στην κορυφή του, η οποία καταστράφηκε από σκοπευτές αμέσως μετά την Γερμανική κατοχή (Παπαδάκης, Χασαπιά, 155-156).
Το τζαμί αποκαλούνταν επίσης τζαμί της Νερατζές από μια νερατζιά που είχε στον κήπο του (Παπαδάκης, Χασαπιά, 155).
Στις 7 Ιανουαρίου 1899, οι μουσουλμάνοι του Ρεθύμνου υποδέχτηκαν στο τζαμί τον Πρίγκηπα Γεώργιο, στην πρώτη του επίσκεψη στην πόλη ως Ύπατος Αρμοστής των Μεγάλων Δυνάμεων στην Κρήτη (Παπαδάκις, Τουρκικά προσκυνήματα, 213).
Το τζαμί λειτούργησε μέχρι την Ανταλλαγή των Πληθυσμών. Το 1925, με την άφιξη του 44ου Συντάγματος στο Ρέθυμνο, επιτάχθηκε και χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη, για να παραδοθεί στη συνέχεια στην Ηλεκτρική Εταιρεία για να γίνει θέατρο. Το Δεκέμβριο του ίδιου έτους εγκαινιάστηκε ως ναός του Αγίου Νικολάου, προκειμένου να μη γίνει θέατρο, αλλά τελικά δεν λειτούργησε ως ναός (Παπαδάκης, Χασαπιά, 155). Σήμερα χρησιμοποιείται ως Ωδείο και στεγάζει και γενικά τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του Ρεθύμνου. Ο μιναρές βρίσκεται σε συντήρηση, καθώς έχει πάρει μικρή κλίση.

Βιβλιογραφία
1. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΝΤΩΝΗΣ, "Η Κρήτη στο οθωμανικό πλαίσιο", Κρητολογικά Γράμματα, 17 (2001), 97-109, 107
2. GÜLSOY, ERSİN, Girit'in fethi ve Osmanlı idaresinin kurulması (1645-1670), Κωνσταντινούπολη, Tatav, 2004, 256-257, 259, υποσ. 132
3. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ, ΜΙΧ. Μ., "Τα τουρκικά προσκυνήματα στο Ρέθεμνος", Προμηθέας Πυρφόρος, 39 (1984), 209-222
4. OĞUZ, MUSTAFA, Girit (Resmo) Şer'iye Sicil Defterleri (1061-1067), αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήμιο Μαρμαρά, Κωνσταντινούπολη, 2002, 501, 508
5. ΣΤΑΥΡΙΝΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΣ Σ., Μεταφράσεις τουρκικών ιστορικών εγγράφων αφορώντων εις την ιστορίαν της Κρήτης, Α': Έγγραφα της περιόδου ετών 1657-1672 (Εγίρας 1067-1082), Ηράκλειο, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου, 1976, 67-69
6. ΤΡΟΥΛΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ, Ρέθυμνο: ιστορία, περιήγηση, σύγχρονη ζωή, Ρέθυμνο, Mitos, 1998, 63-64
7. ΜΑΛΑΓΑΡΗ, Α., Χ. ΣΤΡΑΤΙΔΑΚΗΣ, Ρέθυμνο: Οδηγός για την πόλη και τα περίχωρά της, Αθήνα, Αλκμήνη Μαλαγάρη-Χάρης Στρατιδάκης, 1995 (4η έκδοση), 28-29
8. SÜREYYA, MEHMED, Sicill-i osmani /osmanlı ünlüleri, μετ. Seyit Ali Kahraman, επιμ. Nuri Akbayar, Κωνσταντινούπολη, Tarih Vakfı, 1996, 720
9. GEROLA, GIUSEPPE, Monumenti Veneti nell' isola di Creta, 5 τ., Βενετία, χ.ε., 1905-1932, τ. 3, 142-144
10. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ, ΧΑΡΙΔΗΜΟΣ Α., Τα χασαπιά του Ρεθύμνου και όχι μόνο, Ρέθυμνο, Δικηγορικός σύλλογος Ρεθύμνης, 2005, 155-157
11. EVLİYA ÇELEBİ, Evliya Çelebi seyahatnamesi Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 308 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu - Dizini, επιμ. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 10 τ., Κωνσταντινούπολη, Yapı Kredi Yayınları, 2003, τ. 8, 177


κοινωνια τησ πληροφοριας Greek flag Europe flag